C vitamini soğuk algınlığını önlüyor mu: Araştırmalar ne söylüyor?

C vitamini kış aylarında soğuk algınlığına karşı yaygın bir takviye olarak kullanılmaktadır, ancak uzun yıllar içinde yapılan geniş çaplı araştırmalar bu vitaminin önleyici etkisinin düşündüğümüzden çok daha sınırlı olduğunu göstermiştir. 1970 yılında Nobel Ödülü sahibi kimyager Linus Pauling, günde 1000‑2000 miligram C vitamini almanın soğuk algınlığını önleyebileceğini savunmuş, bu görüşünü çeşitli hesaplamalarla desteklemiştir. Pauling’in bu iddialarını dayandırdığı çalışmalar daha sonra eleştirilmiş ve onun önerileri bilimsel kanıtlarla desteklenmemiştir.

2023’te yayımlanan 10 meta‑analiz ile 2 736 sağlıklı kişinin verileri bir araya getirilen çalışma, düzenli olarak günde en az 1000 mg C vitamini alan bireylerin ağır soğuk algınlığı belirtilerinde %15, genel hastalık şiddetinde ve süresinde ise %8‑14’lik azalma gösterdiğini rapor etmiştir. Ancak bu fark günlük hayatta oldukça küçüktür; örneğin 5 gün süren şiddetli belirtilerin süresi ortalama 12 saat kısaltılmıştır. C vitamini, hastalık belirtileri başladıktan sonra alınmaya başlandığında belirgin bir fayda sağlamamaktadır.

Uzun süreli ve yüksek dozda kullanımı (günde 1000 mg’dan fazla) ishal, mide bulantısı, karın krampları, şişkinlik, böbrek taşı riski ve oksalat atılımını artırarak böbreklerde taş oluşumuna sebep olabilir. Ayrıca C vitamini demir emilimini artırarak kalıtsal demir birikme hastalıkları olan kişilerde aşırı demir birikimine yol açabilir. Takviyeler bazı kanser tedavileri ve kolesterol düşürücü statinlerle etkileşime girebilir; bu nedenle yüksek doz ve düzenli kullanım öncesinde doktorla görüşmek önerilmektedir.